به بهانه یک معضل فرهنگی در نمایشگاه کتاب وقتی همه خوابیم! *اشاره؛ انتشارات ... با بیش از دو دهه افتخار در خدمت اهالی کتاب ،.... نشر ....پذیرای شما در غرفه شماره ... شبستان می باشد...، از همه شما بانوان محترم به ویژه غرفه‌داران عزیز می خواهیم که حجاب و شئونات اسلامی را مراعات کنند...

بی شک همه کسانی که از نمایشگاه کتاب امسال و البته  سال های گذشته بازدید داشته اند بارها این جملات را از بلندگوی مصلی شنیده اند.

 این پیام های صوتی در کنار وجود تراکت ها و بنرهای کوچک و بزرگ در جای جای نمایشگاه در مورد لزوم حفظ حجاب بانوان در نگاه اول حاکی از توجه مسئولان نمایشگاه به این دغدغه جدی قشر متدین جامعه می باشد.

با این حال آن چه انسان پس از دقایق کوتاهی از گشت و گذار در نمایشگاه دستش می‌آید، وجود و تنوع مظاهر بدحجابی است، گو این که متاسفانه برخی از بانوان نمایشگاه کتاب تهران یا بهتر بگویم مهم‌ترین رویداد فرهنگی سال جمهوری اسلامی ایران را با مجالس آن چنانی عیش و نوش اشتباه گرفته اند و این وضع که از گذشته نیز مسبوق به سابقه بوده کماکان موجبات رنجش علما، روحانیت و متدینین را فراهم آورده است.

سه شنبه هفته جاری فرصتی دست داد تا به همراه گروهی از همکاران مرکز خبر حوزه‌های علمیه به منظور تهیه گزارشی از حضور ناشران حوزوی در بیست و سومین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران سری به این نمایشگاه بزنیم.

پس از حدود 45 دقیقه خیابان گردی در مناطق مرکزی تهران به دلیل ناآشنایی راننده‌ با مکان برپایی نمایشگاه‏، دقایقی قبل ازشروع به کار رسمی نمایشگاه وارد محوطه نمایشگاه شدیم.

در بدو امر گذشته از حضور قابل توجه دانش آموزان و اولیای آنها در نمایشگاه؛ آنچه محسوس بود حضور گشت‌های پلیس اخلاقی نمایشگاه بودکه به نظر می رسید نسبت به سال قبل بیشتر به چشم می آمد.

تا پیش از ظهر از جمعیتی که انتظار داشتیم رهسپار نمایشگاه شوند، خبری نبود. هرچند به تدریج جمعیت رو به فزونی می‌گذاشت.

*یک کار ابتکاری و شایسته

از غرفه‌های جدید نمایشگاه امسال که انصافا هم ابتکار جالب و در خور تحسینی بود،می‌توان به غرفه ویژه حضرت زهرا (س) که بیش از 230 عنوان کتاب درباره حضرت فاطمه‌(علیها السلام) از انتشارات مختلف جمع آوری کرده بود، اشاره کرد علاوه بر آن، مسابقه‌های هنری در کنار غرفه برگزار می‌شد و تقریبا هر کسی در آن مسابقه هنری شرکت می‌کرد، دست خالی از این غرفه بیرون نمی‌آمد.

* غفلتی خاموش و دردناک!

در حین نکته برداری از وضعیت کلی نمایشگاه تراکتی در سالن اصلی نمایشگاه توجهم را به خود جلب کرد که در آن نوشته شده بود:

«خواهرم ! حجاب وسیله ای است که نشان می‌دهد وسیله نیستی» قسمت جالب و درعین حال تاسف بار ماجرا این بود که چند تن از بانوان بدحجاب با آرایش های نامناسب در زیر آن نشسته و بی توجه به چنین پیامی، مشغول صحبت بودند.

البته انصافا از این قبیل تراکت ها و بنرها در گوشه و کنار نمایشگاه، همچنین راهروهای شبستان کم نبود؛ اما چه فایده که !....

*دچار افراط و تفریط شده ایم

در اثنای بازدید از غرفه های بخش جنبی نمایشگاه به طور اتفاقی حجت الاسلام روستا آزاد ، مدیر روابط عمومی دفتر تبلیغات اسلامی را دیدم و به همین خاطر فرصت را غنیمت شمرده و با ایشان چند دقیقه‌ای راجع به این موضوع هم‌کلام شدم.

وی ضمن ناراحتی از وضعیت فرهنگی نمایشگاه چنین گفت: ببینید نمایشگاه کتاب جدای از جامعه ما نیست و این وضع خود تا حد زیادی نشان دهنده جامعه ماست . متاسفانه این ناهنجاری‌ها روز به روز در جامعه زیاد می‌شود و من فکر می‌کنم در بحث حجاب دچار نوعی افراط و تفریط هستیم چه آن که گاهی طوری سخن می گوییم گویی هیچ آیه ای درباره حجاب نازل نشده است و نباید به هیچ وجه در این باره شدت عمل  به خرج داد این قبیل حرف‌ها شاید به منزله شانه خالی کردن ما در این قضیه باشد کما این که متاسفانه در این نمایشگاه چندان شاهد تذکر دادن به افراد بدحجاب نبودیم .

*بی تفاوتی برخی بانوان متدین به مساله حجاب!

وی همچنین ابراز داشت: من حتی می‌خواستم پیشنهاد کنم به مسئولان برگزاری نمایشگاه که شما حداقل نسبت به حجاب غرفه‌داران که با مجوز ارشاد  غرفه دایر کرده‌اند نظارت جدی‌تری داشته باشید. واقعا برای ما جای سوال است که چرا خانمی که اصلا مراعات نمی‌کند، باید در غرفه‌ای که عنوان فرهنگ را دارد حضور داشته باشد.

در یکی از همین غرفه ها که اتفاقاً درباره کارهای خیریه  هم بود خانم غرفه داری را دیدم که حداقل حجاب را هم رعایت نکرده بود.

حجت‌الاسلام روستا آزاد گفت: متاسفانه در این باره جدیت نیست و شاید به خاطر عدم تذکرهای امثال ما، وضع این طور شده است، شاید برایتان جالب باشد خانم بد حجاب و با وضع ناجوری را دیدم که به یکی از  غرفه‌های پاسخ‌گویی به سوالات دینی دفتر تبلیغات آمده بود و اتفاقا چند سوال شرعی هم داشت و مشخص بود فرد متدینی است و مسایل شرعی برایش اهمیت دارد، اما با این حال نسبت به حجابش بی تفاوت یا کم تفاوت بود.

*فرهنگ سازی یادمان نرود

آقای علی نژاد، که خود را دبیر یکی از دبیرستان‌های تهران معرفی کرد و  به همراه خانواده‌اش به نمایشگاه آمده بود، در پاسخ به این سوال که در مواجه با معضل بدحجابی چه باید کرد، به نکته ظریفی اشاره کرد و گفت: با توجه به این که بدحجابی یک مساله فرهنگی به شمار می‌رود و تلاش‌های دشمن برای ترویج بدحجابی در جامعه ما اتفاقا از جنس کارهای فرهنگی است به نظرم ما هم برای مقابله با این پدیده شوم باید فرهنگ سازی را در بین مردم خصوصا دانش آموزان در اولویت کارهای خود قرار دهیم.

*صدا و سیما اصلاح گر باشد نه ...!

وی به نقش بسیار حیاتی صدا وسیما در این باره اشاره کرد و ادامه داد: وقتی می بینیم متاسفانه برخی از برنامه های صدا وسیما در جهت خلاف فرهنگ عفاف و حجاب قرار دارد، چندان هم برایمان نباید مایه تعجب باشد که وضع بزرگترین رخداد فرهنگی کشور این طور اسف بار باشد!  بالاخره صدا وسیما که حضرت امام (رحمة الله علیه) به حق آن را دانشگاه عمومی عنوان کردند باید نقش آموزشی خود را به درستی ایفا کند نه این که به بهانه جذب مخاطب و راضی نگه داشتن عده‌ای، هر برنامه‌ای را پخش کند.

حجت الاسلام محمدی نسب بازدید‌کننده یکی از غرفه‌های عربی نیز با بیان این که دستگاههای برگزار کننده مسئولیت اصلی حفظ شئونات اسلامی در فضای نمایشگاهها را عهده دار می باشند تصریح کرد: برپایی نمایشگاه آن هم در سطح بین المللی تدابیرلازم و ضرورتهای خاص خود را می طلبد و اگر الزامات و شئونات اسلامی در آن رعایت نشود، فضای حاکم بر نمایشگاه تحت تاثیر قرار می‌گیرد .

*لزوم تدابیر مناسب برای حفظ شأن فرهنگی نمایشگاه

وی اضافه کرد : باید با تدبیر مناسب و برنامه‌ریزی صحیح کوشید، تا فضای فرهنگی و فکری نمایشگاه بین‌المللی کتاب که محل حضور نخبگان فکری و فرهنگی است حفظ شده و بروز ظواهر نامناسب در آن به حداقل رسد .

حجت‌الاسلام محمدی نسب همچنین به راهپیمایی مردم علیه مظاهر بدحجابی و بی بند و باری در نمایشگاه بین المللی کتاب در روزهای آغازین نمایشگاه اشاره کرد و ابراز داشت: وجود مظاهر بدحجابی در این نمایشگاه که طبعا بسیاری از متدینین لازم است برای خریداری کتب مورد نیاز خود به این جا مراجعه کنند و از تخفیف‌های آن هم بهره‌مند شوند قلوب مومنین را آزرده خاطر کرده است و این درحالی است که مسئولان هرسال شعار می دهند که سال بعد وضع بهتر می‌شود، اما کم و بیش همان آش و همان کاسه پابرجاست!

مهدی رضایی، غرفه‌دار انتشارات راسخون، ناشر آثار آیت الله العظمی صافی گلپایگانی نیز اظهار داشت: روزهای اول نمایشگاه به ویژه جمعه هفته گذشته واقعا وضع پوشش بعضی از بازدیدکننده‌ها خیلی بد بود، اما در روزهای وسط هفته وضع یک مقدار بهتر شد هرچند که در ساعات پایانی نمایشگاه موارد بدحجابی باز هم نمود زیادی داشت.

*مطالبه حجاب باید فرهنگ عمومی شود

وی در عین حال خاطر نشان کرد: مطالبه حجاب باید در جامعه تبدیل به یک فرهنگ عمومی شود، ضمن آن که دولت هم باید فکری برای وضع فروشگاه‌هایی کند که متاسفانه یک مانتو و یا یک روسری درست و حسابی برای بانوان در آنها پیدا نمی‏شود.

*نمایشگاه کتاب یا نمایشگاه مد؟!

سید علی رضا حسینی، دانشجوی دانشگاه امام صادق(ع) با اظهار تاسف از این که نمایشگاه کتاب تهران به محلی برای نمایش آخرین مدل های آرایش و مانتوهای کوتاه با آستین نیمه تبدیل شده است تصریح کرد:‌ اصلاً چرا مسولین نمایشگاه برای فروشندگان لباس فرم تعیین نمی کنند تا همه‌ی دختران فروشنده مجبور باشند حداقل پوشش را رعایت کنند ؟ چرا اجازه می‌دهند غرفه‌ها با استفاده ابزاری از زیبایی زن اقدام به فروش کنند؟

خوب اگر از اول قانون بگذارند که آرایش زننده و غلیظ و پوشیدن لباس های ناهنجار برای فروشندگان ممنوع است آنها هم طبعا بیشتر مراعات می کنند.

وی همچنین گفت: از سویی در شرایطی که قانون عفاف و حجاب  به دستگاه های مختلف ابلاغ شده است ،توقع جامعه این است که دستگاه‌های مسئول پای قانون بایستند تا جلوی بعضی مفاسد که ناهنجاری‌های اخلاقی و امنیتی ایجاد می‌کند گرفته شود تا  وضع حجاب در جامعه ما و به تبع آن در چنین نمایشگاه هایی اگر درست نمی شود حداقل از این بدتر نشود!

*انتقاد از عدم برخورد جدی ارشاد با غرفه داران بدحجاب

یک طلبه که خواست نامی از او در گزارش برده نشود با عصبانیت از وضعیت بدحجابی برخی از بازدید کنندگان به ویژه غرفه داران تصریح کرد: وزارت ارشاد اسلامی که نام مقدس اسلامی را به دنبال خود یدک می‌کشد، چرا به برخی غرفه دار ها که با کمال بی شرمی بعضا به صورت بدتر از بدحجاب ها در پایتخت اسلامی آن هم در برابر میلیون ها نفر از جمعیت داخلی و برخی بازدیدکنندگان خارجی، ظاهر می شوند تذکر نمی دهد.

وی اضافه کرد: متاسفانه ما فقط بلدیم پلیس را در همه کارها جلو بیندازیم و آنها را سپر جان خود کنیم و آخر سر هم تمام تقصیر را گردن نیروی انتظامی بندازیم . پس سازمانها و ادارت دیگر چه کاره اند ؟! پس مصوبه شوارای عالی انقلاب فرهنگی کی قرار است در این کشور اسلامی اجرا شود؟!

* ...وکلام آخر؛ همچنان امیدواریم

البته از این دست اظهار نظرات و گلایه ها در مشروح گزارش ما بسیار بودند که به دلیل پرهیز از اطاله کلام برخی از آنها را فاکتور گرفتیم و امیدواریم در سال‌های آینده وضع بهتر شود.

گزارش از : سید محمد مهدی موسوی