به گزارش خبرگزاری حوزه، حجتالاسلام والمسلمین سیدرحیم توکل در مراسم عزاداری شب چهارم ماه محرم که در هیئت فاطمیه قم برگزار شد با اشاره به موضوع «عاقبت بخیری و عاقبت بهشری انسان» با استناد به آیات و روایات تأکید کرد: انسان برای درک وضعیت نهایی خود باید به مجموعهای از نشانهها و معیارهای قرآنی و روایی توجه کند تا روشن شود که مسیر زندگی او به سوی سعادت یا شقاوت در حرکت است.
وی با اشاره به اینکه در مباحث پیشین نمونههایی از این معیارها بیان شده است، اظهار کرد: در عالم هستی، نظام «اسباب و مسببات» حاکم است و تغییر وضعیت انسانها چه در جهت عزت و چه در جهت ذلت نتیجه مستقیم رفتارها و انتخابهای خود آنان است.
عزت و ذلت؛ نتیجه قطع یا استمرار ارتباط با خداوند
این استاد حوزه در تشریح نخستین مصداق از عاقبتبهخیری و عاقبتبهشری، به موضوع «عزت و ذلت» اشاره کرد و گفت: گاهی فردی در جامعه در جایگاه عزت و احترام قرار دارد و مردم با تکریم با او رفتار میکنند، اما پس از مدتی دچار ذلت و سقوط اجتماعی و معنوی میشود.
عضو مجلس خبرگان رهبری گفت: عزت حقیقی تنها از سوی خداوند نازل میشود و هرگونه عزت پایدار، ریشه در ارتباط انسان با «خدای عزیز» دارد. هنگامی که انسان این ارتباط را حفظ کند، در مسیر عزت باقی میماند، اما اگر این پیوند معنوی قطع شود، به تدریج زمینههای ذلت در زندگی او پدیدار میشود.
حجتالاسلام والمسلمین توکل افزود: این تغییر وضعیت صرفاً یک اتفاق ظاهری نیست، بلکه نتیجه مستقیم اعمال و انتخابهای انسان است که او را از مسیر اتصال به منبع عزت الهی دور میکند.
تبدیل نعمت به نقمت؛ نقش شکرگزاری در سرنوشت انسان
وی در ادامه دومین مصداق را «تبدیل نعمت به نقمت» عنوان کرد و با اشاره به آموزههای قرآنی گفت: خداوند متعال بر اساس صفت «کرم» خود، نعمتهای فراوانی را بر بندگان نازل میکند و بر اساس سنت الهی، شکرگزاری موجب افزایش این نعمتها میشود.
وی با استناد به آیه «لَئِن شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ» تصریح کرد: اگر انسان در برابر نعمتهای الهی رفتار صحیح و شاکرانه داشته باشد، این نعمتها افزایش مییابد؛ اما در صورت ناسپاسی، همان نعمتها میتواند به نقمت و عذاب تبدیل شود.
این استاد حوزه علمیه افزود: تاریخ و حوادثی مانند واقعه کربلا نمونهای روشن از تبدیل نعمت به نقمت در اثر کفران و ناسپاسی است که در آن، فرصتهای الهی به جای رشد، به سقوط و هلاکت انجامید.
کفر پس از ایمان؛ نتیجه غلبه تعلقات دنیوی بر باور دینی
حجتالاسلام والمسلمین توکل در سومین بخش سخنان خود به موضوع «تبدیل ایمان به کفر» پرداخت و گفت: برخی افراد در ظاهر یا حتی در باور ابتدایی، مؤمن به نظر میرسند، اما در جریان زندگی و آزمونهای الهی، به تدریج ایمان آنان دچار ضعف شده و جای خود را به کفر میدهد.
وی با اشاره به روایات اسلامی، ریشه اصلی این انحراف را «حُب دنیا» عنوان کرد و افزود: دنیاطلبی و دلبستگی شدید به مظاهر دنیوی، ریشه بسیاری از لغزشهای اعتقادی و اخلاقی است. تاریخ نیز نمونههای متعددی از این انحراف را نشان میدهد؛ از جمله افرادی که به امید دستیابی به قدرت، ثروت یا موقعیت اجتماعی، دست به بزرگترین جنایتها زدهاند.
عضو مجلس خبرگان رهبری در توضیح این موضوع به نمونههایی تاریخی اشاره کرد و گفت: برخی افراد با وعده دستیابی به قدرت یا منافع دنیوی، از مسیر حق منحرف شدند و در نهایت به اقداماتی چون ظلم، جنگافروزی و حتی جنایتهای بزرگ دست زدند.
امتحان الهی؛ آشکارکننده حقیقت ایمان انسان
این استاد اخلاق در ادامه تأکید کرد: امتحانات الهی، فرصتی برای آشکار شدن حقیقت درونی انسان هستند و آنچه در باطن افراد پنهان است، در شرایط آزمون آشکار میشود.
وی با بیان اینکه ایمان دارای دو سطح «عقلی» و «قلبی» است، توضیح داد: ایمان عقلی بر پایه استدلال و برهان شکل میگیرد، اما ایمان قلبی نیازمند نورانیتی است که در دل انسان قرار میگیرد و او را به باور درونی و پایدار میرساند.
این عضو مجلس خبرگان رهبری افزود: انسان ممکن است گمان کند که دارای ایمان راسخ است، اما تنها در مواجهه با آزمونهای سخت و تغییرات زندگی است که میزان واقعی ایمان او مشخص میشود. اگر فرد در این آزمونها استقامت کند، نشانه استحکام ایمان اوست، اما اگر دچار لغزش شود، ضعف اعتقادی او آشکار خواهد شد.
حجتالاسلام والمسلمین سید رحیم توکل در ادامه تأکید کرد: سرنوشت نهایی انسان، نتیجه مستقیم باورها، رفتارها، میزان شکرگزاری و نوع ارتباط او با خداوند است و امتحانات الهی نقش مهمی در آشکارسازی حقیقت ایمان و باطن افراد ایفا میکند.
نقش دنیاپرستی در سرنوشت انسان
حجتالاسلام والمسلمین توکل در ادامه با اشاره به عوامل مؤثر در «عاقبت بهخیری» و «عاقبت بهشری» انسان، به تبیین جایگاه ایمان، امتحانات الهی و آثار دنیاپرستی در سقوط معنوی انسان پرداخت.
وی با استناد به آموزههای دینی، یکی از مصادیق عاقبت بهشری را «کفر پس از ایمان» دانست و گفت: یکی از خطرناکترین حالات معنوی انسان آن است که فرد پس از برخورداری از ایمان، دچار بازگشت به کفر یا انحراف اعتقادی شود. به تعبیر دینی، این وضعیت از مصادیق روشن «الکفر بعد الایمان» به شمار میرود.
این استاد حوزه علمیه در ادامه با اشاره به نقش دنیاپرستی در انحراف انسان، به حدیثی از پیامبر اکرم(ص) استناد کرد و افزود:«حُبُّ الدُّنیا رأسُ کُلِّ خَطیئة»؛ یعنی دنیاطلبی و دلبستگی افراطی به دنیا، ریشه و سرچشمه بسیاری از گناهان است.
عضو مجلس خبرگان رهبری همچنین با توضیح نسبت میان مفاهیم کفر و شرک اظهار داشت: مشرکان در اصل توحید و وحدانیت خداوند دچار انحراف هستند، در حالیکه کافران به اصل وجود خداوند دچار انکار و تردید میشوند؛ از اینرو مراتب انحراف اعتقادی یکسان نیست و هر کدام جایگاه متفاوتی در منظومه فکری دینی دارند.
امتحان الهی؛ عامل آشکارسازی باطن انسان
حجتالاسلام والمسلمین توکل با تأکید بر جایگاه امتحانات الهی تصریح کرد: آزمونهای الهی از الطاف پنهان و جلیه خداوند است؛ چرا که این امتحانات موجب بیدار شدن درون انسان، آشکار شدن حقیقت شخصیت او و تمایز میان ایمان واقعی و ظاهری میشود.
وی در ادامه ایمان را به دو نوع «مستقر» و «مُعار» تقسیم کرد و گفت: ایمان مستقر، ایمانی پایدار و ریشهدار است که در وجود انسان تثبیت شده و در برابر حوادث و فشارها باقی میماند؛ اما ایمان معار، ایمانی عاریتی و ناپایدار است که در مواجهه با سختیها و امتحانات الهی از انسان جدا میشود.
تأکید بر دعا برای تثبیت ایمان
این استاد حوزه علمیه با اشاره به روایتی از امام موسیکاظم(ع) اظهار داشت: در آموزههای دینی توصیه شده است که انسان همواره از خداوند بخواهد او را در زمره صاحبان ایمان پایدار قرار دهد و از ایمانهای عاریتی دور نگه دارد. در این روایت آمده است:
«اللهم لا تجعلنی من المعارین و لا تخرجنی من التقصیر» که مضمون آن درخواست ثبات در ایمان و حفظ حالت تواضع و احساس نیاز دائمی به خداوند است.
تفاوت ظرفیتهای ایمانی در جامعه مؤمنان
حجتالاسلام والمسلمین توکل در ادامه با نقل روایتی از امام محمدباقر(ع) به تفاوت ظرفیتهای ایمانی انسانها اشاره کرد و گفت: برخی از مؤمنان همانند شیشهاند که با کوچکترین آسیب میشکنند، اما برخی دیگر همچون طلای ناب هستند که هرچه بیشتر در آزمونها و سختیها قرار میگیرند، خالصتر، مقاومتر و درخشانتر میشوند.
نگاه به دنیا در سیره اهلبیت(ع)
عضو مجلس خبرگان رهبری با اشاره به جایگاه دنیا در نگاه امیرالمؤمنین امامعلی(ع) افزود: دنیا در نگاه اولیای الهی محل تجارت معنوی و فرصت رشد معنوی انسان است و فرمودند: «الدنیا متجر أولیاء الله و مهبط وحی الله»؛ یعنی دنیا میدان کسب سرمایه اخروی برای بندگان صالح خدا و محل نزول وحی الهی است.
درسهایی از تاریخ کربلا
این استاد حوزه علمیه در ادامه با اشاره به واقعه کربلا گفت: در جریان نهضت عاشورا، گروهی در مسیر حق دچار تردید شده و امام حسین(ع) را رها کردند، اما در مقابل، گروهی دیگر با نهایت اخلاص و شجاعت، برای حضور در میدان نبرد از امام اجازه میخواستند و خود را در مسیر ایثار قرار میدادند.
نقش نماز در بازدارندگی از گناه
حجتالاسلام والمسلمین توکل در بخش دیگری از سخنان خود به آیه ۴۵ سوره عنکبوت اشاره و تأکید کرد: «إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَیٰ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَ الْمُنکَرِ» نماز واقعی انسان را از فحشا و منکر بازمیدارد و اگر فردی نماز بخواند اما در عمل مرتکب گناه شود، نشاندهنده آن است که نماز او صرفاً ظاهری و فاقد حقیقت و روح است.
هشدار نسبت به نفاق و سلب ادراک قلبی
وی همچنین با استناد به آیات ۲ و ۳ سوره منافقون افزود: برخی افراد با استفاده ابزاری از سوگندها و ظواهر دینی، در مسیر جلوگیری از هدایت دیگران گام برمیدارند. قرآن کریم این رفتار را نکوهش کرده و آن را از بدترین اعمال میداند.
وی ادامه داد: هنگامی که انسان پس از ایمان دچار انحراف و کفر میشود، به تدریج قلب او دچار قساوت میگردد و در نتیجه توان درک حقیقت را از دست میدهد. پایداری ایمان، مراقبت از دل در برابر دنیاپرستی، توجه به امتحانات الهی و عمل به آموزههای دینی از مهمترین عوامل تضمینکننده عاقبت بهخیری انسان به شمار میرود.
انتهای پیام
نظر شما