به گزارش خبرگزاری حوزه، حجتالاسلام والمسلمین سیدعلیرضا تراشیون، کارشناس و مشاوره خانواده به پرسش و پاسخی در موضوع «راهحل افراط کودکان در تماشای شبکه پویا» پرداخت که تقدیم شما فرهیختگان می شود.
سوال:
پسری هشتساله دارم که از زمانی که بیدار میشود تا هنگامی که میخوابد، پیوسته شبکه پویا تماشا میکند و اجازه نمیدهد حتی اخبار هم دیده شود. برای این مسئله چه راهکاری پیشنهاد میکنید؟
پاسخ حجتالاسلام والمسلمین تراشیون:
کودک زمانی که بیکار باشد، طبیعی است که به سراغ رسانه برود. همانطور که معمولاً افراد پرکار کمتر وقت خود را پای تلویزیون یا رسانههای دیگر میگذرانند. برای مثال، وقتی مشتری در مغازه حضور دارد، صاحب مغازه دیگر نمیتواند بنشیند و تلفن همراهش را چک کند؛ بلکه ناچار است مشغول کار شود. اما وقتی کارش خلوت است، به سراغ موبایل یا تلویزیون میرود.
در مورد کودکان نیز همینگونه است. فرزند شما در این سن، نیاز زیادی به تعامل و همراهی با همسالان دارد. در واقع، یک کودک در این سن بهطور روزانه ده ساعت بازی و ارتباط با گروه همسالان خود نیازمند است. اگر مادر بتواند برای فرزندش همبازی مناسبی فراهم کند که از صبح تا غروب با او همراه باشد، کار نادرستی نکرده است؛ بلکه به رشد اجتماعی و کاهش وابستگی او به تلویزیون کمک کرده است.
یعنی کودکان باید بازی کنند، فعالیت داشته باشند و بدوند؛ زیرا همین تحرک، زمینه رشد آنها را نیز فراهم میکند. در اینجا میخواهم یک نکته را در حوزه سواد رسانهای مطرح کنم؛ هرچند در یکی دو برنامه اخیر نیز به مناسبتهای مختلف به برخی از این موضوعات اشاره کردهایم و تلاش میکنم بستههایی مفید را به شنوندگان خوبمان ارائه دهم.
هرگاه مشاهده کردید کودک شما مدت زیادی را در یکجا مینشیند و تحرک ندارد، باید نگران شوید. اگر بخواهم این موضوع را با تأکید بیشتری بیان کنم، باید بگویم واقعاً هرگاه ببینم فرزندم برای مدت طولانی، چه دقایق زیاد و چه ساعتها، سرش در موبایل است یا نگاهش به تلویزیون دوخته شده، این موضوع برای من بسیار نگرانکننده است؛ گویی خنجری بر قلب ما وارد شده است. بنابراین باید نسبت به این مسئله حساسیت جدی داشته باشیم، زیرا امر مطلوبی نیست.
در روایتی منسوب به پیامبر گرامی اسلام نیز آمده است:
هرگاه مشاهده میکردند کودکی مدتی طولانی در جایی نشسته است، نگران میشدند و به پدر و مادر او میفرمودند: «چرا او را به بازی و فعالیت وا نمیدارید؟ چرا نمیگذارید حرکت کند و سرگرم یک بازی شود؟»
من میخواهم بر این نکته تأکید کنم که کودکان باید فعالیت داشته باشند؛ زیرا هرچه تحرک کودک کمتر شود، آینده او آسیبپذیرتر خواهد شد.
ما چند سال پیش، به لطف خدا، کتابی را با عنوان «والد سوم» آماده کردیم که شاید در برنامههای مختلف نیز معرفی شده باشد؛ کتابی درباره تأثیر رسانه بر تربیت.
فصل دوم این کتاب به حدود بیست آسیب تربیتی اختصاص دارد که ممکن است در اثر استفاده نادرست از رسانه به کودکان وارد شود. جالب است بدانید که در این کتاب، پژوهشهایی را نیز آوردهام که نشان میدهد کودکانی که بهطور میانگین بیش از دو ساعت در روز پای تلویزیون مینشینند، حتی از نظر طول عمر نیز دچار آسیب میشوند.
در یکی از پژوهشها که توسط یک تیم تحقیقاتی در استرالیا انجام شده، آمده است کودکانی که بیش از دو ساعت در روز از تلویزیون استفاده میکنند، ممکن است دستکم پنج سال از عمر کلی خود را از دست بدهند.
به همین دلیل، کارشناسان تربیتی اصولاً استفاده زیاد از رسانه را برای کودکان مناسب نمیدانند. رسانه البته رسالتی دارد و باید بتواند بخشی از وقت مخاطب را پر کند، اما سکان تربیت در دست ماست و این نکته را باید بهعنوان یک اصل جدی در نظر بگیریم.
گاهی میتوان در هوای خوب، بهویژه در صبحهای تابستانی که هوا هنوز بسیار گرم نشده است، کودک را برای یکی دو ساعت به پارک برد تا بازی کند. معمولاً در آن زمان، فضای پارک خلوتتر و از نظر برخی آسیبها کمخطرتر است. همچنین میتوان زمینههایی فراهم کرد؛ برای مثال، چند خانواده که فرزندان همسنوسال دارند، میتوانند یک گروه دوستی تشکیل دهند.
فرض کنید سه مادر هستند که فرزندان پسر یا دختر همسنوسال دارند. این خانوادهها میتوانند برای کودکان خود یک گروه دوستی شکل دهند و برای صبح تا ظهر برنامهریزی کنند. من یادم هست سالها پیش به شهری سفر کرده بودم و پیشتر هم این موضوع را در رادیو معارف مطرح کرده بودم. در آن سفر، خانوادهای از من تشکر کردند و گفتند: «حاجآقا، ما این پیشنهاد را از رادیو شنیدیم. ما پنج خانواده هستیم و یک گروه دوستی تشکیل دادهایم. هر روز یکی از مادرها از این پنج کودک نگهداری میکند و برای صبح تا ظهر برنامهای مشترک داریم.»
مثلاً از ساعت هشت تا دوازده، کودکان میتوانند با هم نقاشی کنند، بخشی از زمان را با هم برنامه تلویزیونی ببینند و ساعتی را هم به انجام بازیهای گروهی اختصاص دهند. در این میان، یک مادر مسئول نگهداری از این پنج کودک میشود و در آن روز، سایر مادرها میتوانند به کارهای خود برسند. روز بعد نیز نوبت مادر دیگری خواهد بود.
چنین گروههای دوستی میتواند بسیار مفید باشد و از بروز آسیبهایی که در اثر نشستن مداوم کودکان پای تلویزیون ایجاد میشود، پیشگیری کند.
نظر شما