به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، حجت الاسلام و المسلمین احمد رهدار طی سخنانی در دوره جامع "تربیت مدرس نبرد مقدس" که به همت موسسه مرحوم استاد فرج نژاد در حال برگزاری است، ضمن تأکید بر اهمیت و لزوم تبیین شاخصه های مربوط به افراد و جریانهای غرب گرا در تاریخ معاصر ایران ابراز داشت: نکته جالب توجه درباره بحث تجدد و روشنفکری غربزده در ایران آن است که سه کانون فکر تجدد که در دوره قاجاریه نیز تأثیرگذار بودند یعنی شهرهای باکو، تفلیس و استانبول، هر سه در خارج از مرزهای کشورمان در منطقه شمال و شمال غرب قرار دارند و این نکته نشان میدهد که اندیشه و تفکر متجدد و غربگرا از این منطقه وارد جامعه ما شده است.
وی افزود: به همین خاطر است که میبینیم قربانیان فرآیند فکر تجددی در مرکز کشورمان به سمت شمال عمدتاً بیشتر از مرکز به سمت جنوب است، ضمن آن که باید توجه داشت اساساً جریان غربگرا در تاریخ معاصر ما به جریان نواندیش اولیه و همچنین ناسیونال لیبرال تقسیم می شود که این ها به خصوص پس ازدوران مشروطه و اغلب در پهلوی اول ظهور و بروز پیدا می کنند.
وی با بیان این که این طیف بیشتر تأکید بر هویت ملی باستانگرایانه دارد، گفت: غربگرایان در دوران قاجار و پهلوی عمدتاً نگاه ستایشگرانه و مدحگونه به غرب داشتند. در واقع این افراد فرهنگ و تمدن غربی را مورد ستایش و تمجید قرار می دادند، در حالی که آنها همواره با فرهنگ دینی و اسلامی مشکل داشتند و غربگرایان به صراحت بیان میکردند که از ایرانی جماعت هیچ کاری بر نمی آید و لذا به زعم آن ها هر نوع پیشرفت و توسعه کشور تنها با اتکای به غرب و غربی شدن بدست میآید.
مدرس حوزه و دانشگاه همچنین بیان داشت: از جمله شخصیت های مطرح جریان غربگرا در تاریخ معاصر ایران، سید حسن تقی زاده است؛ طلبه تبریزی که ابتدا لباس روحانیت میپوشیده اما بعداً آن را کنار میگذارد. او خود نماد وابستگی فکری به غرب است و جمله معروفش هم این است که ما برای این که آدم بشویم باید از نوک پا تا فرق سر، غربی بشویم!
وی افزود: البته تقی زاده هر چه به پیری میرسد، پخته تر و عاقل تر می شود و حتی کتاب می نویسد که من اشتباهاتی مرتکب شده ام. با این حال او فردی است که مجله کاوه را در دوره تبعید خود منتشر می کند که در آن مباحث فرهنگی و سیاسی با نگاه روشنفکری و غربزده را مدنظر قرار می دهد.
وی گفت: افرادی از جنس تقی زاده کسانی بوده اند که باستانگرایی را در برابر اسلامگرایی مطرح می کردند و انحراف فکری آنان نیز این بوده است که فکر می کردند اسلام عامل بدبختی جامعه ما بوده است.
حجت الاسلام و المسلمین رهدار ادامه داد: از جمله شخصیت های مطرح در این جریان می توان به محمود افشار یزدی، اشاره کرد که روزنامه نگار روشنفکری بوده است که کتب بسیاری هم نگاشته است، ضمن آن که بنیادی هم به نامش وجود دارد که بیشتر به ترویج زبان فارسی در ایران و خارج میپردازد. افشار یزدی مجله ای با عنوان"آینده" منتشر میکرده است و این ها در نوشته ها و مطالب خود بسیار بر سه نهاد تأکید می کردند که شامل دانشگاه، دادگستری نوین و ارتش مدرن بوده چرا که این ها قبل از سربرآوردن رضاخان در کشورمان وجود نداشته اند.
وی افزود: زلف این ها در واقع به ناسیونالیسم اقتدارگرای دولتی گره خورده و به نوعی برخی این روشنفکران دیوانسالار به دولت پهلوی مرتبط شده و مسئولیت گرفته اند.
وی بیان داشت: از دیگر شخصیت ها در این جریان می توان به محمدعلی جمالزاده و احمد کسروی اشاره کرد. جمالزاده از تأثیرگذارترین افراد جریان داستان نویسی در ایران محسوب می شود و اغلب کتاب هایش قالب داستان دارد و از ایشان به عنوان پدر داستان کوتاه ایران یاد می شود. او فردی است که کتاب های بسیاری نوشته و اهمیت داستان های او بدان جهت است که تفکر غربی را در قالب داستان و سیاق فرهنگی وارد فضای ایران کرده است.
عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) همچنین گفت: نویسنده بعدی احمد کسروی است که حدود هفتاد جلد کتاب دارد و رویکرد اصلی اش نیز نقد دین و ادبیات ایران است. وی در نهایت بیان میدارد که من آیین پاک دینی را آورده ام و توضیحاتی در این باره می دهد
وی در خاتمه با تأکید بر لزوم تبیین تبارشناسی و جریان شناسی جریان های غرب زده در کشورمان بیان داشت: نسل جوان جامعه باید بداند که این ها چه خاستگاه و تاریخی داشته اند و چه گفتارها و مواضعی گرفته اند در قبال مباحث مرتبط با مردم و کشور تا بهتر بتوانند حقیقت آن ها را بشناسند.
نظر شما