به گزارش «خبرگزاری حوزه»، کتاب علل الشرائع، اثر شیخ صدوق (متوفای ۳۸۱ق)، از برجستهترین آثار حدیثی در میراث امامیه و از مهمترین منابع در شناخت فلسفۀ تشریع اسلامی به شمار میرود. مؤلف این اثر گرانسنگ، روایات رسیده از اهلبیت، علیهمالسلام، را دربارﮤ علل، حکمتها و اسرار احکام شرعی گردآورده و آنها را در ۶۴۷ باب، بر پایۀ نظمی موضوعمحور، سامان داده است. این شیوﮤ تنظیم، افزونبر تسهیل مراجعه به کتاب، جایگاهی ممتاز برای آن در میان منابع حدیثی امامیه رقم زده و آن را به یکی از مراجع بنیادین در پژوهشهای مربوطبه حکمت احکام و فلسفۀ تشریع تبدیل کرده است.
نویسندﮤ کتاب، رئیسالمحدثین، ابوجعفر محمدبن علیبن حسینبن موسیبن بابویه قمی، مشهور به شیخ صدوق، از بزرگترین عالمان امامیه در قرن چهارم هجری و از تأثیرگذارترین چهرههای مکتب حدیثی شیعه است. کوششهای گسترده او در گردآوری، حفظ و تدوین میراث روایی، نقشی ماندگار در انتقال آموزههای اهلبیت، علیهمالسلام، به نسلهای بعدی ایفا کرده است. وی آثار فراوانی از خود بر جای نهاد که بسیاری از آنها در شمار مهمترین منابع حدیثی امامیه قرار دارند و علل الشرائع از شناختهشدهترین و ارزشمندترین آنهاست.
جایگاه علمی این اثر، با انتشار نسخۀ حاضر که بر پایه اصول علمی تصحیح و تحقیق فراهم آمده، بیش از پیش آشکار شده است. این چاپ نخستین تحقیق علمی جامع کتاب از زمان تألیف آن به شمار میرود و به همت آیتالله سید فضلالله طباطبایی یزدی (۱۳۰۳–۱۳۸۴ ش) به انجام رسیده است.
معرفی محقق
آیتالله سید فضلالله طباطبایی یزدی علوم حوزوی را در حوزه علمیه قم فراگرفت و از برجستهترین شاگردان مرجع بزرگ شیعه، آیتاللهالعظمی سید حسین طباطبایی بروجردی، رضواناللهعلیه، به شمار میآمد. وی عمر خویش را وقف احیای میراث اسلامی، تصحیح متون کهن و نشر آثار ارزشمند حدیثی کرد و از پیشگامان نهضت احیای متون روایی در روزگار معاصر شد. حاصل این تلاش تصحیح و انتشار شماری از مهمترین منابع حدیثی امامیه بود که همچنان از معتبرترین چاپهای این آثار به شمار میآیند.
از برجستهترین آثار علمی وی میتوان به تصحیح کتابهای الأمالی، الخصال و علل الشرائع شیخ صدوق اشاره کرد. همچنین در سال ۱۳۳۷ خورشیدی «چاپخانۀ علمیه» را در شهر قم بنیان نهاد، مؤسسهای که بعدها با نام «انتشارات علمیه» به فعالیت خود ادامه داد و به یکی از مراکز شناختهشده نشر متون اسلامی بدل شد.
محقق در مقدمۀ کتاب مینویسد که تشویق و تأیید استادش، آیتالله بروجردی، نسبتبه تصحیح او بر کتاب الأمالی، انگیزهای شد تا راه تحقیق و تصحیح متون کهن را با جدیت دنبال کند. همین حمایت علمی او را به استمرار این مسیر ترغیب کرد و زمینۀ انتشار مجموعهای از مهمترین منابع حدیثی را در قالب چاپهایی منقح و محقق فراهم ساخت.
روش تحقیق
محقق در تصحیح این اثر از دو نسخۀ چاپی و پنج نسخۀ خطی بهره برده و با مقابلۀ دقیق میان آنها، کوشیده است متنی هرچه نزدیکتر به نسخۀ اصیل ارائه کند. وی همچنین از منابع معتبر رجالی، ازجمله تنقیح المقال اثر مامقانی، جامع الرواة اثر اردبیلی، ترتیب الأسانید اثر سید موسی شبیری زنجانی و تهذیب التهذیب اثر ابنحجر عسقلانی، بهره گرفته است.
از دیگر ویژگیهای این تحقیق میتوان به اصلاح اغلاط و تصحیفات نسخههای پیشین، مقابله و ضبط دقیق متن، توضیح مواضع دشوار، تنظیم و تفکیک عناوین، و شمارهگذاری ابواب و احادیث اشاره کرد، اقداماتی که بهرهگیری از کتاب را برای پژوهشگران و دانشپژوهان آسانتر و دقیقتر ساخته است.
تاریخ انتشار
این چاپ نخستین بار در سال ۱۳۳۷ خورشیدی به همت کتابفروشی طباطبائی در مدرسه فیضیه منتشر شد. محقق سپس با بازنگری آن، چاپی منقح را در سال ۱۳۶۷ عرضه کرد. سرانجام، انتشارات علمیه در سال ۱۳۹۹ این اثر را، در چارچوب طرح احیای میراث اسلامی و انتشار متون معتبر بر اساس معیارهای علمی تحقیق، بار دیگر منتشر ساخت.
انتشارات علمیه از مؤسسات پیشگام در عرصۀ احیا و نشر میراث اسلامی به شمار میرود و با انتشار آثار اصیل در حوزههای حدیث، فقه، کلام و دیگر علوم اسلامی، سهمی شایسته در حفظ میراث مکتوب اسلام و تأمین منابع معتبر برای پژوهشگران و طلاب علوم دینی ایفا کرده است.
چاپ حاضر نیز در امتداد همین رسالت علمی عرضه شده و یکی از ارزشمندترین منابع حدیثی امامیه را در قالب متنی منقح، مستند و منطبق با معیارهای تحقیق، در اختیار پژوهشگران، استادان و علاقهمندان به مطالعات اسلامی قرار میدهد.
دریافت نسخهٔ الکترونیکی کتاب:
https://taaghche.com/book/216917
دریافت نسخهٔ فیزیکی کتاب:
https://elmiyepub.ir/shop/همۀ-کتاب-ها/P45323-علل-الشرایع.html
ارتباط با انتشارات علمیه در پیامرسان بله:
نظر شما